ความผูกพันของข้าวกับชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทยมีมานานกว่า 5,500 ปี โดยพิจารณาจากหลักฐานการค้นพบรอยพิมพ์ของเปลือกข้าวที่โนนนกทา อ.ภูเวียง จ.ขอนแก่น อีกทั้งยังรับประทานข้าวเป็นอาหารหลักมานาน จนใช้คำว่า "กินข้าว" แทน "กินอาหาร" และอาหารที่ยังรับประทานกับข้าว ก็มักเรียกว่า "กับข้าว" นอกจากนี้ ข้าวยังใช้เป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ในพิธีกรรมต่างๆ คนไทยนิยมอวยพรด้วยการโปรยข้าวตอกดอกไม้เพื่อความเป็นสิริมงคล ในงานบุญประเพณีต่างๆ จะต้องมีขนมที่ทำจากข้าว อันรียกรวมๆกันว่า "ขนมข้าวต้ม" เป็นสิ่งที่จะขาดไม่ได้

ข้าวจัดเป็นอาหารหลักของคนทุกชาติทุกภาษาในทวีปเอเชีย ในประเทศไทยเราจัดข้าวอยู่ในอาหารหลักหมู่ที่ 2 ให้สารอาหารคาร์โบไฮเดรต นอกจากนี้ยังมีพวกวิตามินและแร่ธาตุ เป็นแหล่งที่ให้กำลังงานและความอบอุ่น จะเห็นได้ว่า คนไทยเราส่วนใหญ่ยังคงบริโภคข้าวทุกวัน นอกจากจะนำมาหุงเป็นข้าวสวย บริโภคร่วมกับอาหารคาวต่างๆ แล้วยังนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ ได้อีก เช่น เส้นก๋วยเตี๋ยว เส้นหมี่ และขนมจีน เป็นต้น ส่วนอาหารหวานนั้นอาจนำมาใช้ทั้งเมล็ดหรือนำมาแปรสภาพเป็นแป้งก่อนที่จะนำมาทำขนมต่างๆ

ข้าวที่นำมาใช้ทำขนมมีทั้งข้าวเหนียวและข้าวเจ้า ทั้งในรูปเมล็ดและแป้ง ได้หลายรูปแบบ เช่น เมล็ดข้าวที่ยังไม่แก่จัด นำไปคั่วให้สุกแล้วตำ ก็จะได้ข้าวเม่า ที่สามารถนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ได้อีกหลายอย่าง ได้แก่ ข้าวเม่าคลุก กระยาสารท ข้าวเม่าหมี่ เป็นต้น ส่วนขนมที่ทำจากข้าวเหนียวทั้งเมล็ด เช่น ข้าวต้มมัด นางเล็ด ข้าวเหนียวมูน ข้าวหลาม เป็นต้น หรืออาหารว่างที่ทำจากเมล็ด เช่น ข้าวตังต่างๆ เมื่อนำเมล็ดข้าวไปโม่เป็นแป้ง ก็สามารถทำขนมและเครื่องว่างต่างๆ มากมาย

อาหารจานเดียว	ข้าวจานสวย	อาหารว่าง	ขนม

ที่มาเอกสารอ้างอิงข้อมูลเมนูเด็ดอาหารข้าว

• หนังสือ สูตรอาหารต้นตำรับ ข้าวหอมมะลิไทยในครัวนานาชาติ โดย กรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์

• อนุสรณ์การพระราชทานเพลิงศพ ท่านผู้หญิงประสานสุข ตันติเวชกุล ท.จ.ว.