ข้าวในคติชนของคนไทย-ไท

ข้าวในปริศนาคำทาย
            การทายปัญหาเป็นการลับสมองอย่างหนึ่งผู้เล่นจะได้ความสนุกสนานจากการทดสอบปัญญาและไหวพริบ คำทายต่าง ๆ ล้วนมาจากการสังเกตสิ่งแวดล้อมรอบ ๆ ตัวแล้วนำมาสร้างความฉงนไว้ในกลวิธีทางภาษา โดยใช้วิธีการ พรรณนา การเปรียบเทียบการเล่นคำและความเป็นเหตุเป็นผล

ไทยภาคกลาง

อะไรเอ่ย หลังสู้ฟ้าหน้าสู้ดิน ( ชาวนา )
อะไรเอ่ย ไอ้ใบ้เดินหน้า ไอ้บ้าเดินหลัง จับหางขี้พุ่ง ( คนไถนา )
อะไรเอ่ย ลิงหลังโกง มาลงกลางนา ไม่เดินข้างหน้า แต่เดินข้างหลัง ( คนดำนา )
อะไรเอ่ย ตาแก่หลังโกง เดินโทง ๆ กินข้าวหมดทุ่ง ( เคียว )
อะไรเอ่ย สุกในดินกินได้ สุกในไม้กินอร่อย ( ข้าวสวย ข้าวหลาม )
อะไรเอ่ย นั่งบนตอหัวร่อคัก ๆ นั่งบนตักหัวร่อคิก ๆ ( หม้อข้าวบนเตา )

ไทยภาคใต้

ไอ้ไหร ต้นเท่าขาไตร เอนไปเอนมา ( ต้นข้าว )
ไอ้ไหร ต้นเท่าก้อย ใบย้อยถึงดิน เก็บลูกมากิน ไม่หมินไม่เบื่อ ( ต้นข้าว )
ไอ้ไหร ทิ่มพล็อก ยกน้ำย้อย เอาฝอยใส่ ( คนดำนา )
ไอ้ไหร ทิ้งแล้วถอน ถอนแล้วปัก ต่อจากนั้นไม่นานนัก ตัดเอาไปเหยียบย่ำ ( คนทำนา )
ไอ้ไหร อยู่กลางนา หันหน้าไปตก ( คนเก็บข้าว )
ไอ้ไหร สิ่งที่เก็บแต่ละรวง แต่ตวงทีละถัง ( ข้าวเปลือก )
ไอ้ไหร กินทางปาก ขึ้นทางปีก อยู่ในบ้าน ขี้นอกท่ง ( ไถ )
ไอ้ไหร ไอ้ขาวนอนในปลัก คนไม่ผลักไม่ยกขึ้น ( ครกตำข้าว )
ไอ้ไหร สี่ตีนยืนตรันธรณี สองหางวี ปากกินข้าว ( ครกสีข้าว )
ไอ้ไหร สองหัวคอเดียว ( สากตำข้าว )
ไอ้ไหร แดงแยงวานดำ ดำร้องไห้ น้ำลายปุดปุด ( หม้อข้าวเดือด )

ไทยล้านนา

อะอะหยังเอ๊าะ กาสามตัว ขึ้นดอยสามม่อน ตัวขึ้นก่อนลงลูน ( หม้อนึ่ง ไหข้าว ฝาปิดไหนึ่งข้าว )
อะอะหยังเอ๊าะ ม้าสามขา คุลาขึ้นขี่ บ่ายี่ขึ้นถัด ตาลปัตรเกิ้งหน้า เอาผ้าเคียนเอว ตะแหลวติดก้น ( ก้อนเส้า หม้อนึ่ง ไหนึ่ง ฝาปิดไห ผ้าเปียกเวียนที่ช่องต่อระหว่างไหนึ่งกับหม้อนึ่งมิให้ไอน้ำรั่ว ตะแกรงปิดก้นไหนึ่งก่อนใส่ข้าว )
อะอะหยังเอ๊าะ สุกในไม้กินลำ ( ข้าวหลาม )
อะอะหยังเอาะ หักคอกินใส้ ( กล่องใส่ข้าวเหนียว )

ไทยลื้อเมืองเชียงรุ้ง ประเทศจีน

ควายแม่เขาค้อมกินหญ้าทั้งหนองบ่อิ่ม ( เคียว )

หน้า : 1 2 3 4 5 6 7