:: พระราชกรณียกิจ ::

หน้า 1

พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ

" ที่ท่านทั้งหลายได้มีโอกาส ได้เข้าร่วมในพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญในวันนี้ ซึ่งถ้าคิดไปก็เป็นสิ่งที่น่าอัศจรรย์เพราะว่าทั่วโลกนี้ดูเหมือนจะมีแต่เมืองไทยที่มีพิธีของส่วนกลาง เพื่อเป็นสิริมงคลแก่เกษตร..."

"...ชาวเกษตรกรทั้งหลายย่อมทราบดีว่าความเป็นมงคลนี้สำคัญยิ่งในการปฏิบัติงานของการเกษตร เพราะว่าเกษตรกรย่อมต้องอาศัยปัจจัยต่าง ๆ ที่จะทำให้การเพาะปลูกหรือกิจกรรมของตนมีความผาสุกก้าวหน้าได้ การที่ทำอะไรที่เป็นมงคลนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งทำให้เกิดกำลังใจ เพราะว่าคนเราถ้าร่วมจิตร่วมใจกันก็เกิดเป็นพลังอย่างสูง..."

พระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
จาก หนังสือ พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ สถาบันวิจัยข้าว กรมวิชาการเกษตร

พระยาแรกนาถวายบังคมพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ เป็นการรวมพระราชพิธี 2 พิธีเข้าด้วยกัน คือ พระราชพิธีพืชมงคล ซึ่งเป็นพิธีสงฆ์ ประกอบพระราชพิธีวันแรกในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม กับพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญหรือเรียกสั้น ๆ ว่า พิธีแรกนา เป็นพิธีพราหมณ์ จะประกอบพระราชพิธีในวันรุ่งขึ้น ณ มณฑลท้องสนามหลวง 

พระราชพิธีนี้จะกระทำในเดือนหก แต่จะเป็นวันใด โหรหลวงจะคำนวณฤกษ์เป็นพิเศษตามตำราทางจันทรคติ แล้วสำนักพระราชวังจะได้ลงไว้ในปฏิทินหลวง พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญเป็นพระราชพิธีเพื่อความเป็นสิริมงคลแก่พืชพรรณต่าง ๆ เพื่อความเจริญแห่งพืชผล และเป็นการบำรุงขวัญและจิตใจแก่เกษตรกร ให้มีความมั่นใจในการเพาะปลูก พร้อมทั้งเตือนให้เกษตรกรเริ่มการเพาะปลูกได้แล้ว